Soomaaliya : Qaran ama Quus (Faalo Xog Rasmai ah)

Nairobi: (V.O.N):-Astaamaha nabadeed iyo horumarada aan la qiyaasi karin ee markale ka soo birqay magalada Muqdisho ayaa meesha  ka saaray timaamihii rajo beelka  lahaa ee ku  daahay qabliyada dadweynaha Somaliyeed iyo bulshada ku dhaqan caalamka intiisa kale maadaama waxbadan ay u soo joogeen dadaalo iyo iskudayo farabadan oo  lagu doonayay  dib  u dhalashada qarankii burburay hase yeeshee lagu guuldraystay.

Isbadala dhabta ah

Isbadalada dhabta ah ee waqtigan ay la soo baxday Muqdisho waa tan  keentay in markale maanta ay martigalineyso markii ugu horeysay  madasha doorashada madaxtinimada ee dalka in kabadan 43 sanadood.

Daruuraha nabdeed ee is dultaagay caasimada Muqdisho waxay hiyikac ku beereen markale Somalida dibad joogta oo in muda ahba ka dhursugayay is furfuritaanka xaaladihii cakirnaa ee wadanka ka jiray mudadii 21 sano ee dagaalada ay ka holcayeen dalka Soomaaliya.

Sanadkii 2006 dii ayey ahayd markii sidan oo kale  ay billaabeen dibadjootu in dalka ay dib  ugu soo laabtaan maxaa yeelay saansaamihii nabadeed ee ay bilaabeen maxkamadihii Islaamiga ee uu hogaaminjiray madaxweyne Sheikh Shariif Sheikh Axmed kuwaas oo ku guuleystay in ay dhaliyaan xasilooni iyo kala dambeyn mudo lix bilood gudaheeda.

Balse waxaa ay niyad jab keentay markii  xaaladu ay ka dartay lixdii bilood ka dib oo ay bilowdeen colaadihii ugu darnaa ee ebad  ka dhacay wadanka Somaliya tan iyo fashilkii 1991. Waxaa la dareemay biseylka baahida loo qabo nabada iyo is dhexqaadka bulshada, waxaana sii naxuusaya qadiyadeyntii qabaailka iyo islaqabweynidii ku jirtay qoysaska qaar ee walaalaha ahaa,

Musharaxiinta

Somaliya hada waxaa hortaagan musharixiin ku yimid jawiga qurxoon ee u bilowday wadanka,  kahor inta aysan dhicin doorashada madaxtinimo musharixiintu waxaa ay barlamaanka iyo shacabkaba u jeediyeen qudbado ay ku soo bandhigeen waxqabadkooda mustaqbalka marka la doorto.

Waa hab dimoqraadiyadeed marka  laga eego dhinaca wanaaga taasoo waxbadan kaga gadisan waqtigii dalka ay ka jireen dagaaladii ahliga ahaa, iyo kuwa ay horkacayaan xoogag islaamiyiin ah oo leh mayal adag.

Marxaladan waa mid soo dhoweyneysa waa cusub oo markale u barya dadka Somaliyeed, kaasoo la filayo in uu yeesho hogaan  furfuran, bulsho furfuran iyo dal horumarsan.

Waa hubaal in hada dadku ay  u hanqaltaagayaan dhameystirka Somliya halkii bari ay ka ahyed quus iyo qaranjab, waxaana tani ay ka marqaati kaceysaa dal buruburay dadkiisa ayaa dhisa.

Bilowgii aas aaska hanaankan cusub waxaa siweyn looga soo horjeestay ka qeybgalka siyaasadeed ee shaqsiyaadka lagu tuhunsanyahay in ay ku luglahaayeen dambiyo qaran ama la ogsoonyahay heerkooda aqooneed in uusan buuxin karin jagooyinka la isku doorto iyo kuwa aan  la isku dooran.

Run ahaantii magaalada caasimada ee Muqdisho ayey ka muuqataa fursada ay heshay wax ka yar sanad  iyo bar markii ay lugaha kala  baxday duufanadii colaadeed ee bulshada u diiday deganaashaha iyo nabada.

Dagaalada an dowga lahayn ee sida roobka ka di jiray gudaha magalada Muqdisho ayaa noqday kuwo laga sheekeeyo, dadkii ugu badnaa ee ka barakacay guryohooda sanadihii is xigay wixiika dambeeyay dulaankii Ethiopia ee sanadku markuu ahaa 2006 dii waxaa hada ay dibu ugu laabteen guryohoodii si nabada,

Tusaale-Doorashadii afhayeenka Barlamaanka ilaa iyo tan madaxweynaha waxaa laga dhadhansankaro ayaa ah in Somalidu ay danaheeda ku gaari karto dhookooda hooyo badalkii dibadaha ay u boqooli jireen hadana aan natiijo laga gaarin marnaba,

 Ahmiyada

Arinta muhiimada leh ayaa waxay ay tahay in ololaha nabadeed ee doorashada madaxtinimo ay musharixiintu ku tartamayaan aqoontooda, waxqabadkooda, iyo taageerada ay ka heystaan bulshada dhexdeeda, iyadoo aan la eegeynin qabiil, nin jeycleysi iyo musuqmaasuq, waxaana ay la midtahay sida iyagoo ciyaaraha kubada cagta oo heysta taageerayaal sporti oo hadii ninba kooxdiisa laga badiyo uusan muran ka keeni karin.

Sidaa owgeed fursadan Somalidu maanta ay heshay waxaa ku horgudban suasha ah Qaran ama quus oo ah hadii fursadan  noqoto mid laga faaideysto in la hali karo qaran Somaliyeed, balse hadii ay lunto ay xaajadu noqon doonto quus,

 W/Q:Maxamed  Nuxurkey

Source:Kulmiye Radio

Wixii Talo Dhaliil ama Caabasho ah Noogu Soo Hagaaj

Email:Codkaqaranka@gmail.com

Xafiiska Warqabadka Radio Codka Qaranka 

Nairobi-Kenya

Voice Of The Nation